Syrop z kwiatów czarnego bzu powstaje z kwiatostanów zbieranych na przełomie maja i czerwca, wody, cukru i cytryny. Ma jasnozłoty kolor i muskatowo-miodowy zapach, który po rozcieńczeniu wodą daje domową lemoniadę. Przygotowanie rozkłada się na dwa dni, ale pracy jest w tym niewiele - większość czasu kwiaty spędzają w zalewie, a ty tylko raz dziennie mieszasz.
Poniżej masz komplet informacji potrzebnych do pierwszej partii: kiedy iść po kwiatostany, jak je oczyścić bez wody, jakie proporcje cukru dają trwały syrop z kwiatów czarnego bzu i ile taki przetwór wytrzyma w spiżarni. Na końcu wracamy do tego, czego z czarnego bzu jeść nie wolno.
Czym jest syrop z kwiatów czarnego bzu?
Syrop z kwiatów czarnego bzu to słodki wyciąg z kwiatostanów Sambucus nigra: kwiaty zalewa się wodą z cytryną, zostawia na dobę, przecedza, gotuje z cukrem i butelkuje. To nie jest sok tłoczony z owoców - aromat pochodzi wyłącznie z kwiatów i pyłku, dlatego gotowy przetwór jest jasny, a nie rubinowy. W polskich domach robi się go raz w roku, bo kwitnienie trwa tylko kilka tygodni.
W wyciągach z czarnego bzu badacze oznaczają przede wszystkim rutynę i kwas chlorogenowy, a badania laboratoryjne wskazują na aktywność przeciwutleniającą takich ekstraktów. W kuchni decyduje jednak co innego: o to, jak pachnie syrop z kwiatów czarnego bzu, dbają lotne związki zapachowe, które przechodzą do zalewy w pierwszej dobie i po podgrzaniu częściowo ulatniają się z pary.
Kiedy zbierać kwiaty czarnego bzu?
Kwiaty czarnego bzu zbiera się w maju i czerwcu, gdy baldachy są w pełni rozwinięte, a większość kwiatków otwarta i kremowobiała. Baldach z brązowiejącymi brzegami stracił już część aromatu i po zalaniu oddaje gorzkawy posmak. Termin przesuwa się o dwa, trzy tygodnie zależnie od regionu i pogody, więc konkretny krzew trzeba obserwować przez kilka dni. Od tego jednego dnia zależy, czym będzie pachniał syrop z kwiatów czarnego bzu.
Wychodź po surowiec w suchy, słoneczny poranek, gdy obeschnie rosa. Wtedy pyłek zostaje na kwiatach, a to on niesie największą część zapachu. Omijaj krzewy rosnące przy ruchliwych drogach, torach i polach, które mogły być opryskiwane. Baldachy odcinaj sekatorem i wkładaj luźno do koszyka albo płóciennej torby, nigdy do reklamówki - w folii zaparzają się w kilkanaście minut. Na litrowy syrop z kwiatów czarnego bzu wystarczy około 25 baldachów, czyli jeden niewielki koszyk.
Jak przygotować kwiatostany przed zaparzeniem?
Kwiatostanów nie myje się pod bieżącą wodą. Woda spłukuje pyłek i lotne związki zapachowe, czyli dokładnie to, po co w ogóle robi się syrop z kwiatów czarnego bzu. Zamiast tego rozłóż baldachy jedną warstwą na blacie albo ściereczce i zostaw na godzinę. Owady same wychodzą z kwiatów i uciekają w stronę światła, a tobie zostaje delikatne strzepnięcie każdego baldachu.
Potem odetnij grubsze łodyżki. Zielone części są gorzkie i to od nich zalewa cierpnie w smaku. Najwygodniej ściąć nożyczkami same kwiatki nad miską albo zerwać je palcami z cienkich szypułek; kilka najdrobniejszych szypułek nikomu nie zaszkodzi. Oczyszczone kwiaty przekładaj od razu do dużego słoja lub garnka, w którym powstanie syrop z kwiatów czarnego bzu.
Składniki na syrop z kwiatów czarnego bzu
Klasyczne proporcje to około 25 baldachów na litr wody i kilogram cukru. Cukru nie schodź poniżej 200 g na litr - poniżej tej granicy syrop z kwiatów czarnego bzu nie ma się czym konserwować i zaczyna fermentować w butelce. Cytryna i kwasek cytrynowy pełnią tę samą rolę: zakwaszają zalewę, przedłużają trwałość i utrwalają jasną barwę. Cytryna dodaje przy okazji świeżego, owocowego tonu, kwasek jest tańszy i działa równie pewnie.
- ok. 25 baldachów kwiatu czarnego bzu
- 1 l wody
- 1 kg cukru
- 2 cytryny, sparzone i pokrojone w plastry
- 15 g kwasku cytrynowego (zamiast cytryn lub razem z nimi)
Sezon na kwiatostany trwa krótko i nie każdy zdąży w nim wyjść po surowiec. Poza majem i czerwcem, gdy syrop z kwiatów czarnego bzu nie ma z czego powstać, podobny profil smaku dają gotowe soki z owoców bzu bez dodatku cukru oraz herbatki z suszonym kwiatem, dostępne w kategorii naturalnych soków i napojów. Sok z owoców jest cierpszy i głębszy w smaku, więc do lemoniady rozcieńcza się go mocniej.
Przepis na syrop z kwiatów czarnego bzu krok po kroku
Przepis na syrop z kwiatów czarnego bzu sprowadza się do czterech etapów: zalania kwiatów, macerowania przez dobę, zagotowania z cukrem i zabutelkowania na gorąco. Poniższe kroki rozpisano dla proporcji z listy powyżej, czyli na mniej więcej półtora litra gotowego przetworu. Tak zrobiony syrop z kwiatów czarnego bzu wychodzi jasny i klarowny.
Jak przechowywać domowy syrop?
Zabutelkowany na gorąco, w wyparzonych naczyniach i z dodatkiem kwasku, syrop z kwiatów czarnego bzu wytrzymuje w chłodnej spiżarni wiele miesięcy - przy szczelnym zamknięciu mówi się o 8-12 miesiącach. Najpełniejszy aromat ma jednak w pierwszych tygodniach, więc nie ma sensu trzymać całego zapasu na zimę. Otwartą butelkę przechowuj w lodówce i zużyj w ciągu kilku tygodni.
Duża zawartość cukru sama w sobie działa konserwująco i przy butelkowaniu na gorąco zwykle wystarcza. Jeśli mieszkanie jest ciepłe albo nie masz pewności co do czystości butelek, spasteryzuj syrop z kwiatów czarnego bzu: wstaw zakręcone butelki do garnka z wodą sięgającą trzech czwartych ich wysokości i utrzymuj 85-90 stopni przez 10-20 minut. Ciemne szkło i zacienione miejsce dodatkowo chronią barwę.
Do czego wykorzystać syrop z czarnego bzu?
Najczęściej syrop z kwiatów czarnego bzu trafia do lemoniady: łyżka na szklankę zimnej wody, plaster cytryny, listek mięty i lód. W wodzie gazowanej kwiatowy aromat wychodzi wyraźniej niż w niegazowanej, bo bąbelki unoszą lotne związki zapachowe. Proporcję dobierz do smaku - domowy syrop z kwiatów czarnego bzu różni się słodkością zależnie od tego, ile cukru poszło do garnka.
Łyżka przetworu zmienia też charakter czarnej i zielonej herbaty, ciepłej i mrożonej. Poza napojami syrop z kwiatów czarnego bzu sprawdza się jako polewa do naleśników, twarożku, lodów i jogurtu, jako baza domowego sorbetu i jako słodki akcent w koktajlach z winem musującym. Kwiatowa nuta jest delikatna, więc łatwo ją zagłuszyć mocnymi przyprawami.
O czym pamiętać przy pracy z czarnym bzem?
Wszystkie części bzu czarnego zawierają glikozydy cyjanogenne, przede wszystkim sambunigrynę, dlatego surowych kwiatów ani owoców się nie jada. Obróbka termiczna rozkłada te związki i właśnie dlatego syrop z kwiatów czarnego bzu oraz inne tradycyjne przetwory z bzu zawsze przechodzą przez gorącą fazę. Gotowanie z cukrem nie jest tu etapem opcjonalnym, tylko warunkiem bezpieczeństwa. Liście, korę i niedojrzałe owoce zostaw na krzewie.
Zostaje jeszcze kwestia cukru. Gotowy syrop z kwiatów czarnego bzu to w dużej mierze roztwór cukru z aromatem, więc w jadłospisie dziecka traktuj go jak każdy inny słodki dodatek, a nie jak napój do popijania przez cały dzień. Rozcieńczaj mocniej i podawaj do posiłku, nie między posiłkami.
Czarny bez w innych postaciach - gdy zabraknie czasu na przetwory
Gdy sezon minie albo zabraknie czasu na własne przetwory, czarny bez jest dostępny w postaciach gotowych: soki tłoczone z owoców, herbatki z suszonym kwiatem i owocem, kapsułki z ekstraktem, krople oraz tabletki do ssania dla dzieci. Większość preparatów opiera się na owocach, nie na kwiatach, więc smak i sposób użycia różnią się od tego, co daje domowy syrop z kwiatów czarnego bzu.
Suszone kwiatostany i ekstrakty w kapsułkach znajdziesz wśród ziół w kapsułkach i ekstraktach, a preparaty łączone z innymi surowcami roślinnymi w kategorii wsparcia układu oddechowego. Wyciąg z kwiatu bzu bywa też składnikiem kosmetyków do cery wrażliwej, najczęściej maseczek i toników.
Przeczytaj też: Sok z czarnego bzu - przepisy i sposoby spożycia
- Syrop z kwiatów czarnego bzu robi się z kwiatostanów zbieranych w maju i czerwcu, w suchy poranek, z dala od dróg i pól uprawnych.
- Kwiatostanów nie myj pod wodą - godzina na blacie wystarczy, żeby owady same je opuściły.
- Podstawowe proporcje: ok. 25 baldachów, 1 l wody, 1 kg cukru, 2 cytryny lub 15 g kwasku cytrynowego.
- Macerowanie trwa od doby do trzech dni, im dłużej, tym mocniejszy aromat zalewy.
- Syrop z kwiatów czarnego bzu butelkuj na gorąco w wyparzonych butelkach; otwartą butelkę trzymaj w lodówce i zużyj w kilka tygodni.
- Surowych części rośliny nie spożywa się - gotowanie jest w tym przepisie obowiązkowe.
Komentarze (0)