Nazwa gurmar pochodzi z hindi i oznacza dosłownie „niszczyciel cukru”. Kryje się pod nią Gymnema sylvestre - pnącze z rodziny toinowatych, którego liście od stuleci wykorzystuje ajurweda. W Europie roślina trafiła najpierw do herbatek ziołowych, a dziś należy do częściej wybieranych ziołowych suplementów diety wśród osób pilnujących diety.
Czym jest gurmar (Gymnema sylvestre) i skąd pochodzi?
Gurmar to wieloletnie pnącze rosnące naturalnie w wilgotnych lasach południowych Indii, Sri Lanki, Wietnamu oraz północnej Australii i części Afryki. Surowcem zielarskim są liście - to w nich gromadzą się kwasy gymnemowe, czyli saponiny triterpenowe uznawane za główne związki aktywne rośliny. W obrocie spotkasz też określenia gurmar ziele lub zioło, które oznaczają po prostu suszony liść.
W tekstach ajurwedyjskich roślina opisywana jest od ponad dwóch tysięcy lat. Tradycyjnie żuto świeże liście albo przygotowywano z nich napar, a nazwa nawiązywała do obserwacji, że po kontakcie z liściem cukier na języku przestaje być wyczuwalny. Współczesny gurmar to zwykle standaryzowany ekstrakt w kapsułkach, choć suszony surowiec do zaparzania nadal jest dostępny.
- Kwasy gymnemowe (gymnemic acids) - saponiny triterpenowe, na które standaryzuje się ekstrakty
- Gurmarin - peptyd badany w kontekście receptorów smaku
- Flawonoidy i garbniki - typowe składniki liści roślin tropikalnych
- Sterole roślinne i pochodne kwasu antranilowego
Jak działa gurmar? Co pokazują badania naukowe
Najlepiej opisanym w literaturze zjawiskiem jest przejściowy wpływ kwasów gymnemowych na receptory smaku słodkiego. W badaniach obserwowano, że po kontakcie ekstraktu z językiem uczestnicy przez kilkanaście do kilkudziesięciu minut nie odczuwali słodyczy, choć pozostałe smaki pozostawały niezmienione. Naukowcy tłumaczą to podobieństwem budowy cząsteczek kwasów gymnemowych do glukozy, które może utrudniać im związanie się z receptorem.
Drugi nurt badań dotyczy metabolizmu węglowodanów. Prace laboratoryjne i wstępne badania z udziałem ludzi sugerują, że wyciąg z liści może wpływać na wchłanianie glukozy w jelicie cienkim, a część analiz opisywała także obserwacje dotyczące komórek beta trzustki. To wyniki wstępne - wymagają potwierdzenia w większych, dobrze zaprojektowanych badaniach klinicznych.
Warto znać ramy prawne. Gymnema sylvestre należy do botanicals, czyli surowców roślinnych, których oświadczenia zdrowotne pozostają w Unii Europejskiej w statusie „on hold” od 2012 roku. Oznacza to, że gurmar nie ma zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych i można o nim mówić wyłącznie w języku badań: obserwowano, wskazuje się, może wpływać.
Trzeci obszar analiz dotyczy preferencji żywieniowych. Część prac sugeruje, że regularne przyjmowanie ekstraktu może przekładać się na mniejszą skłonność do sięgania po produkty intensywnie słodkie, przy czym badane grupy były niewielkie, a okresy obserwacji krótkie. Rzetelna lektura tych wyników brzmi więc tak: obserwacje są zachęcające, ale nie stanowią dowodu, na którym można oprzeć konkretną obietnicę efektu.
Gurmar na co pomaga? Zastosowanie w diecie i suplementacji
W praktyce gurmar wybierają najczęściej osoby pracujące nad nawykami żywieniowymi. Hasła gurmar na cukier czy na odchudzanie odnoszą się do tego samego mechanizmu: chwilowego wyciszenia odczuwania słodkiego smaku, które w badaniach wiązano z mniejszą ochotą na deser. Sam surowiec nie zastępuje jednak zmiany jadłospisu ani aktywności fizycznej.
Podobnie należy czytać frazę gurmar na trzustkę. Trzustka pojawia się w opisach dlatego, że to ona wydziela insulinę, a część badań laboratoryjnych analizowała wpływ kwasów gymnemowych na jej komórki. To kontekst edukacyjny, a nie wskazanie do stosowania - żaden suplement nie jest odpowiedzią na chorobę i nie zastąpi opieki lekarskiej.
Po ziołowe wsparcie diety sięgają zwykle osoby ograniczające słodycze, wracające do regularnych posiłków po okresie podjadania oraz te, które szukają uzupełnienia dla suplementów na odchudzanie i dietę. Gurmar bywa też składnikiem złożonych preparatów razem z cynamonem, morwą białą, kozieradką czy berberyną.
Gurmar z chromem - dlaczego to popularne połączenie?
Złożenia gurmar z chromem są tak częste, ponieważ chrom - w odróżnieniu od surowców roślinnych - ma zatwierdzone w rejestrze Unii Europejskiej oświadczenia zdrowotne. Chrom przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi oraz do utrzymania prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych. To pierwiastek kategorii składników, o których wolno mówić wprost.
Producenci łączą oba składniki, żeby preparat miał czytelnie udokumentowaną część mineralną i część ziołową. Chrom występuje w suplementach najczęściej jako pikolinian lub chelat, w porcjach pokrywających znaczną część referencyjnej wartości spożycia (RWS). Jeśli interesuje Cię sam pierwiastek, znajdziesz go w kategorii preparatów z chromem oraz w zestawieniach suplementów wspierających metabolizm glukozy.
Czytając skład złożonego preparatu, sprawdź dwie rzeczy. Po pierwsze, ile miligramów ekstraktu roślinnego przypada na porcję dzienną i na jaką zawartość kwasów gymnemowych jest standaryzowany - bez tej informacji nie porównasz dwóch produktów. Po drugie, ile mikrogramów chromu zawiera porcja i jaki procent referencyjnej wartości spożycia (RWS) pokrywa. Preparaty wieloskładnikowe bywają rozcieńczone: mieszczą osiem surowców, ale każdy w ilości symbolicznej.
Gurmar - formy, dawkowanie i sposób przyjmowania
Gurmar występuje w trzech podstawowych postaciach: kapsułek ze standaryzowanym ekstraktem, sproszkowanego liścia oraz suszonego surowca do zaparzania. Ekstrakty standaryzuje się zwykle na 25-75 procent kwasów gymnemowych, dzięki czemu porcja jest powtarzalna. Napar i proszek dają słabsze, mniej przewidywalne stężenie, ale zachowują tradycyjny sposób podania i kontakt surowca z kubkami smakowymi.
W badaniach klinicznych najczęściej stosowano 200-400 mg standaryzowanego ekstraktu dziennie, rozłożone na dwie porcje przed posiłkami. Gurmar do zaparzania przygotowuje się z około 1-2 g suszonych liści na szklankę wody, zalewając je wodą o temperaturze bliskiej wrzenia na 5-10 minut. Zawsze pierwszeństwo ma dawkowanie z etykiety konkretnego preparatu.
Napar ma wyraźnie gorzkawy, ziołowy posmak, dlatego wiele osób łączy go z miętą albo melisą. Suszony surowiec przechowuj w szczelnym, ciemnym opakowaniu, z dala od wilgoci - liście łatwo chłoną zapachy z kuchni. Kapsułki są wygodniejsze w podróży i dają powtarzalną porcję, a pastylki do ssania wybierane bywają wtedy, gdy zależy nam na kontakcie surowca z kubkami smakowymi.
Typowa porcja z badań: 200-400 mg ekstraktu dziennie w dwóch dawkach.
Pora: zwykle 15-30 minut przed posiłkiem zawierającym węglowodany.
Dla kogo: osoby dorosłe pracujące nad nawykami żywieniowymi; nie dla dzieci.
Gurmar z czym nie łączyć? Przeciwwskazania i środki ostrożności
Najważniejsza ostrożność dotyczy leków wpływających na poziom glukozy we krwi - jednoczesne stosowanie ziela i takiej farmakoterapii wymaga rozmowy z lekarzem prowadzącym. Podobnie ostrożnie łączy się gurmar z innymi preparatami o zbliżonym profilu, na przykład z berberyną, kozieradką czy morwą białą, żeby niepotrzebnie nie kumulować surowców o tym samym kierunku działania.
Preparaty z Gymnema sylvestre nie są przeznaczone dla kobiet w ciąży i karmiących piersią ani dla dzieci - dla tych grup brakuje wystarczających danych o bezpieczeństwie. Przy wyższych porcjach opisywano dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego: dyskomfort żołądkowy, nudności, luźne stolce. Jak długo można stosować gurmar? W badaniach okresy obserwacji sięgały zwykle kilkunastu tygodni, dlatego rozsądnym podejściem są cykle z przerwami, a nie stosowanie bezterminowe.
Jeśli planujesz zabieg operacyjny, poinformuj o suplementacji lekarza - to standardowa praktyka przy każdym preparacie ziołowym. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny zachować odstęp czasowy między porcją suplementu a dawką leku, a każdą nową kombinację warto skonsultować z farmaceutą.
Przeczytaj też: Zioła a odchudzanie - co naprawdę warto wiedzieć
- Gurmar (Gymnema sylvestre) to pnącze z Indii i Azji Południowo-Wschodniej, którego liście ajurweda wykorzystuje od ponad dwóch tysięcy lat
- Za działanie odpowiadają kwasy gymnemowe - w badaniach obserwowano przejściowe wyciszenie odczuwania słodkiego smaku
- Wpływ na metabolizm węglowodanów opisano dotąd we wstępnych badaniach; jako botanical roślina nie ma zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych w UE
- Chrom, częsty partner w złożeniach, przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi i prawidłowego metabolizmu makroskładników odżywczych
- Formy: kapsułki z ekstraktem, proszek, susz do zaparzania; w badaniach stosowano zwykle 200-400 mg ekstraktu dziennie przed posiłkami
- Gurmar nie jest dla kobiet w ciąży, karmiących i dzieci; przy lekach wpływających na glikemię konieczna konsultacja lekarska
Komentarze (0)