Melatonina

Melatonina a bezsenność – co to jest i jak ją stosować? 

Melatonina to substancja będąca pochodną tryptofanu, naturalnie produkowana w organizmie w szyszynce. Jest kluczowym hormonem w regulacji rytmu dobowego, okresów snu i czuwania. Jest wydzielana podczas zmroku, dlatego jest nazywana hormonem snu lub hormonem ciemności. Bez melatoniny zaśnięcie byłoby niemożliwe. 

Melatonina - właściwości, sposób działania 

Początek wydzielania melatoniny zwykle przypada na godzinę 21.00-22.00, a najwyższe stężenie melatoniny w organizmie jest około godziny 2-4 w nocy – wtedy sen jest najmocniejszy. Bezpośrednim bodźcem do rozpoczęcia wydzielania melatoniny przez szyszynkę jest zmrok - światło ma wpływ hamujący, dlatego też nie zaleca się bezpośrednio przed snem korzystać z urządzeń elektronicznych. Może to znacznie utrudnić zasypianie.  

Zahamowanie wydzielania melatoniny następuje około 7.00-9.00 rano, zmuszając do pobudki. 

Produkcja melatoniny zmienia się z wiekiem. U niemowląt, dopiero po 20 tygodniu życia wzrasta wydzielanie melatoniny, powodując kształtowanie się określonego cyklu dobowego malucha. Wraz z wiekiem, dochodzi do zwapnienia szyszynki, mogą pojawić się w niej zwapniałe złogi, zwane piaskiem szyszynkowym - obniża to produkcję i wydzielanie hormonu, powodując problemy z zasypianiem lub bezsenność u osób starszych. Dochodzi do rozregulowania rytmu dobowego, czego objawem są częste drzemki w ciągu dnia i szybkie wstawanie rano. 

Najwięcej melatoniny jest produkowane w okresie od 3 do 5 roku życia - wtedy sen jest najbardziej potrzebny, aby organizm dziecka mógł się prawidłowo rozwijać i regenerować w nocy. 

Oprócz regulacji rytmu dobowego, melatonina wpływa na działanie innych hormonów, ma właściwości przeciwutleniające i immunostymulujące.  

Melatonina wpływa na hormony gonadotropowe – hormon luteinizujący (LH) i folikulotropowy (FSH), które regulują dojrzewanie płciowe oraz cykl miesiączkowy. Melatonina ma działanie antygonadotropowe, co oznacza, że hamuje pracę tych hormonów i opóźnia dojrzewanie płciowe. 

Melatonina a sen 

Melatonina jest hormonem niezbędnym do zasypiania. Jednak zwiększona ekspozycja na światło wydzielane przez ekrany urządzeń mobilnych, spanie w oświetlonych pomieszczeniach, mało aktywny tryb życia czy niewielka ekspozycja na słońce w ciągu dnia mogą zaburzać jej wydzielanie i utrudniać zasypianie, powodując bezsenność.

Stosowanie melatoniny u osób z zaburzeniami snu nie tylko poprawiało jakość i czas trwania snu, ale także zaobserwowano obniżenie ciśnienia krwi i zmniejszenie napięcia mięśniowego podczas fazy REM snu. 

Objawy niedoboru melatoniny 

Objawami niedoboru melatoniny są: 

• Zaburzenia zasypiania, 
• Zmęczenie i senność w ciągu dnia, 
• Rozkojarzenie, 
• Zaburzenia koncentracji, 
• Bóle głowy, 
• Drażliwość, 
• Złe samopoczucie, 
• Trudności z budzeniem się rano. 

Dolegliwości związane z niedoborem melatoniny mogą być niwelowane wskutek przyjmowania syntetycznej formy hormonu. 

Objawy nadmiaru melatoniny 

Nadmiar melatoniny może towarzyszyć niektórym chorobom i schorzeniom, takim jak depresja czy marskość wątroby. Melatonina w zbyt dużych ilościach może wywoływać takie objawy jak koszmary, stany depresyjne czy nudności. Nadmiar melatoniny może pojawić się także wskutek przedawkowania leków. 

W jakiej formie można przyjmować melatoninę? 

Melatonina jest dostępna na rynku zarówno w formie tabletek, w dawce 1, 3 lub 5 mg, oraz w formie sprayu. Forma przyjmowania melatoniny zależy od indywidualnych potrzeb i można ją dostosować. Melatonina jest dostępna w aptekach jako lek lub suplement diety i nie jest na receptę, ale przed rozpoczęciem przyjmowania hormonu warto skonsultować się z lekarzem, który pomoże nam w dobraniu odpowiedniej dawki.

Melatonina i jej dawkowanie 

Dawka przyjmowania melatoniny powinna być dobierana indywidualnie. Najczęściej stosowana jest w ilości 1 lub 3 mg na dobę, rzadziej 5 mg. Preparat należy przyjmować wieczorem, minimum godzinę przed planowanym zaśnięciem. 

Należy pamiętać, że melatonina nie działa natychmiastowo. Pierwsze efekty suplementacji melatoniny zaobserwujemy około 2 tygodnie od rozpoczęcia brania leku. 

Przeciwskazania do suplementacji melatoniny 

Kiedy nie należy przyjmować melatoniny? Melatoniny nie powinny suplementować osoby nadużywające alkoholu, nadwrażliwych na ten hormon, kobiety w ciąży i karmiące piersią. 

Szczególną ostrożność w przyjmowaniu melatoniny powinny zachować osoby zmagające się z chorobami wątroby, depresją, padaczką, zaburzeniami hormonalnymi, dysfunkcją nerek czy układu odpornościowego.